Prva žena borbeni pilot – Sabiha Gökçen, porijeklom Bošnjakinja

Prevela s turskog: Medina Velija

843

Sabiha Gokcen rođena je 22. marta 1913. godine, u gradu Bursi u Turskoj. Jedna je od osmoro usvojene djece Mustafe Kemala Ataturka. Nakon smrti njenih roditelja 1925, Ataturk dolazi u posjetu Bursi i Sabiha, koja je tada imala 12 godina, a odgojio ju je njen brat Neşet, uspjela je da dođe do, tada predsjednika, Ataturka, koji je odsijedao u paviljonu Hünkar, blizu njihovog doma, i prenijela mu da se želi školovati. Ataturk je uz dozvolu njenog brata usvojio Sabihu, koja je živjela u teškim okolnostima, i odveo je u Ankaru.

Nakon što je završila osnovnu školu Çankaya u Ankari, nastavila je školovanje na Arnavutköy American College for Girls i Üsküdar American High School u Istanbulu. Međutim, morala je napustiti školovanje zbog bolesti i liječila se u glavnom gradu Austrije, Beču.

Sabiha je prva žena borbeni pilot na svijetu, a zanimljivo je da je prezime Gökçen, što u prijevodu znači ,,povezana sa nebom” dobila od strane Ataturka 1934. godine, dok još nije imala nikakve veze sa vazduhoplovstvom. Sabihino interesovanje za vazduhoplovstvo započelo je 1935. godine, na ceremoniji otvaranja Turkish Bird-a, škole letenja u okviru Turske vazduhoplovne asocijacije. Zatim je, uz podršku Atatürka, krenula u Tursku školu avijacije u okviru Turske vazduhoplovne asocijacije i dobila diplome jedriličarstva (sertifikat o osposobljenosti koji se daje onima koji mogu upravljati avionom).

Gökçen je prošla šestomjesečnu obuku jedriličarstva u Visokoj školi jedriličarstva Koktebel na Krimu. Između 1936. i 1937. godine, pošto djevojčice tada nisu primane u vojne škole, Sabiha je obučena u specijalnu uniformu i poslata u školu letenja Eskišehir. Značku je dobila kroz 11 mjeseci specijalne obuke u istoj školi. Učestvovala je u Trakijskim i Egejskim manevrima 6 mjeseci dok je služila u 1. vazduhoplovnom puku u Eskišehiru. Sabiha Gökçen izvela je svoj prvi let 25. februara 1936. godine koristeći motorni avion.

Učestvovala je u fazi zračnog napada Dersim operacije 1937. godine, kada je dobila titulu ,,prve žene pilota borbenog aviona na svijetu”. Zahvaljujući izuzetnom uspjehu u ovoj operaciji, na svečanosti održanoj uz učešće predsjednika, premijera i načelnika Generalštaba, odlikovana je Ordenom časti Turskog aeronautičkog udruženja. Stekla je pravo da dobije svoju vojnu letačku značku 30. avgusta 1937. godine.

Gökçen, koja je tokom svog života koristila 22 različita akrobatska i laka aviona bombardera, morala je napustiti vojsku nakon što je izgubila svog duhovnog oca, Atatürka, jer nije postojao zakon koji se odnosi na žene koje služe vojsku. Postavljena je za direktora Turske škole za letenje i tu dužnost obavljala do 1955. godine. Godine 1996, u dobi od 83 godine, obavila je posljednji let sa Falconom 2000, u pratnji francuskog pilota Daniela Actona.

Na ceremoniji u vazduhoplovnoj bazi Maksvel u Americi, kojoj je prisustvovala, izabrana je za ,,jednog od 20 avijatičara koji su se proslavili u svjetskoj historiji” i ujedno postal prva i jedina žena pilot koja je procjenjena dostojnom ove nagrade. Isto tako ime Sabihe Gökçen dato je aerodromu ,,Sabiha Gökçen”, drugom aerodromu po veličini u Istanbulu.

Sabiha je bila ponos svog duhovnog oca Kemala Ataturka, a i nacionalna heroina Turaka, pogotovo mladih žena koje nastoje da slijede svoje snove i postignu  uspjeh u karijeri. I na kraju jedna vrlo interesantna cinjenica je da se pretpostavlja da je Sabihina porodica porijeklom iz sela Lozna kod Bijelog Polja tj. da su njeni roditelji došli kao Muhadžiri iz Sandžaka, i da joj je prvobitno bošnjačko prezime bilo Ćorović.

 

Za Sebilj.net tekst s turskog prevela i obradila: Medina Velija

Izvori:

SabihaGökçenKimdir? (sabihagokcen.aero)

SabihaGökçenkimdir? SabihaGökçenhayatı ve biyografisi! (haberler.com)

SabihaGökçenKimdir? – SabihaGökçenHayatı ve Biyografisi (haberler.com)

SabihaGökçenkimdir : SabihaGökçenHayatı ve Nereli? (ensonhaber.com)

SabihaGokčen – prviženskiborbeni pilot – Intelektualno

SabihaGökçen⭐Kimdir, Nerelidir, Mesleği, Tahsili… ⭐ Biyografi.co