Mjerenje implicitnih stavova (stereotipi i predrasude)

Priredila: Fatma Gološ

217
Foto: psihobrlog.com
Foto: psihobrlog.com

Dobro je poznato da ljudi ,,ne govore uvijek ono što misle”, a pretpostavlja se da ljudi ,,nisu uvijek svjesni onoga što misle”. Razumijevanje takvih razmimoilaženja je važno za naučnu psihologiju.

Uz već standardizirane eksplicitne tehnike, u području socijalne kognicije i psihologije individualnih razlika sve češće se koriste implicitne tehnike mjerenja. Uz pomoć ovih tehnika je moguće napraviti procjenu psiholoških konstrukata bez direktnog traženja verbalnih izvještaja ispitanika, pa se smatraju potencijalnim rješenjem za neke od problema koji se javljaju pri upotrebi tehnika samoprocjene (na primjer, tendencija davanja socijalno poželjnih odgovora ili simulacija stavova).

Također, implicitne tehnike su ponudile i rješenje za testiranje ispitanika koji ne mogu iskazati svoje stavove, što može biti slučaj pri istraživanjima s decom, neobrazovanima ili manje sposobnima. Pored toga, implicitne  tehnike su postale korisno oruđe i u procjenjivanju automatskih komponenti stavova ispitanika. Ove su tehnike omogućile i izbjegavanje efekta prvog testiranja na ponovljeno, do kojeg dolazi kada je eksperimentalna grupa svjesna cilja ispitivanja u testu. Upravo sve ovo čini implicitne tehnike veoma atraktivnim za upotrebu u području socijalne kognicije i psihologije individualnih razlika.

Primjer jedne ovakve tehnike je Test imlicitnih asocijacija (IAT).

Test implicitnih asocijacija (IAT) zahtjeva od Vas da uparite dva pojma (npr. mladi i dobro, ili stariji i dobro). Što su više ta dva pojma asocirana, lakše je odgovarati na njih kao na jednu jedinicu. Na ovaj način se dobija mjera koliko su jako asocirana dva tipa pojmova. Što su više asocirani, trebalo bi da budete u mogućnosti da brže odgovorite.

Test implicitnih asocijacija ima nekoliko kategorija:

Pol-ovaj IAT test uglavnom otkriva relativnu vezu između društvenih nauka i ženskog pola i između prirodnih nauka i muškog pola.

Boja kože– ovaj IAT često otkriva automatsku preferenciju za svijetlu u odnosu na tamnu boju kože.

Težina– ovaj IAT često otkriva automatsku preferenciju za mršave u odnosu na gojazne ljude.

Uzrast -Ovaj test uglavnom pokazuje da ljudi imaju automatsku preferenciju za mlade u odnosu na stare.

Rasa-Ovaj IAT zahtjeva sposobnost razlikovanja lica evropskog i afričkog porijekla. Pokazuje da kod većine ljudi postoji automatska preferencija za bijelce u odnosu na crnce.

Seksualnost– ovaj IAT često otkriva automatsku preferenciju za strejt u odnosu na gej ljude.

Države-(Srbija-SAD IAT). Ovaj IAT zahteva sposobnost razlikovanja fotografija državnih vođa i drugih državnih simbola. Rezultati pokazuju da ovaj test predstavlja novu tehniku za mjerenje nacionalizma.

Ako želite da otkrijete svoje implicitne stavove prema nekoj od opisanih kategorija, ostavljamo Vam link do testa: https://implicit.harvard.edu/implicit/serbia/

Za one koji žele više znati o (IAT) testovima, prilažemo elektronsko izdanje istraživačkog rada na temu “Test implicitnih asocijacija: teorijske i metodološke osnove”, Autori: Iris Žeželj, Ljiljana Lazarević, Maša Pavlović.

Korišćeni izvori:

https://implicit.harvard.edu/

https://hrcak.srce.hr/56829

 

Za sebilj.net priredila: Fatma Gološ