Göbekli Tepe – zanimljivo arheološko nalazište na jugoistoku Turske

Preveo sa turskog jezika: Muhamed Sadović

316

Göbekli Tepe (tr. Trbušasto brdo) predstavlja veoma važno arheološko nalazište na jugoistoku Turske. Ovo mjesto udaljeno je 15 kilometara od grada Šanliurfa. Američki arheolozi otkrili su Göbekli tepe šezdesetih godina prošlog vijeka i smatrali su da je to groblje i vojna stražarnica iz vizantijskog doba. Tek 1994. godine utvrđeno je  da su ploče pronađene na ovom lokalitetu nastale mnogo ranije nego što se mislilo. Istraživač Nemačkog arheološkog instituta, Klaus Schmidt je sa svojim timom pronašao nekoliko prstenova kamenja, a geomagnetsko snimanje je pokazalo da ih ima najmanje dvadeset i da su poređani nasumično, bez određenog reda.Najviši kamen bio je visine 5,4 metra i bio težine oko šesnaest tona. Utvrđeno je i da je kamenje klesano u obliku slova T i da su bili uklesani razni oblici koji predstavljaju bogatu faunu: veprovi, škorpije, lavovi, zmije, lisice…

 Ove strukture izgrađene su u prekeramičkom neolitu A (10. milenijum prije nove ere) i prekeramičkom neolitu B (9. milenijum prije nove ere). Göbekli tepe je važno arheološko otkriće za razumijevanje ključne faze u razvoju ljudskog društva. Smatra se da su na ovom mjestu pronađeni prvi dokazi o upotrebi pšenice koji ukazuju na poljoprivredu. Istraživači ukazuju na to da su ovaj kompleks izgradili pripadnici društva lovaca-sakupljača koji su živjeli u udaljenim kolibama, a Schmidt je smatrao da ovo predstavlja  nepobitan dokaz da je organizovana religija nastala prije nego i poljoprivreda.

Göbekli Tepe, u jugoistočnoj Anadoliji, smatra se prvim i najstarijim primjerom monumentalne arhitekture koji je nastao nekoliko milenijuma prije Stounhendža ili Keopsovih piramida u Gizi.

Mnogi naučnici su mišljenja da je Göbekli Tepe funkcionisao ne samo kao vjerski objekat, već da je to bilo mjesto gdje su se priređivali razni rituali i svečanosti i gdje se razmjenjivala roba, baš poput javnih prostora kakve poznajemo danas.

UNESCO je ovaj lokalitet 2018. godine uvrstio na listu Svjetske kulturne baštine.

 

Izvori i foto: sanliurfaolay.com, hisglobal.com.tr, onedio.com

Za sebilj.net sa turskog preveo i obradio: Muhamed Sadović